monument for a new human / pomnik nowego człowieka

 

 

Exhibition concept by Jarosław Lubiak

 

a. Allegory and change


For Frederic Jameson allegory in an enigmatic, but at the same time effective mechanism utilized by contemporary artists, writers or architects (he follows its use in all areas of artistic creativity). In his understanding allegory is a work of imagination, where banal elements of the surrounding everyday reality are put in a semantic and rhetoric figure, which is not only a focused, condensed, presented in a form or radically abbreviated sign or symptom image of reality (the entirety of the social world), but also introduces a foreshadowing or a project of change. Allegory is linked to an utopian impulse, fantasies about a different arrangement of our world, stemming from the disagreement of the reality surrounding us.

 

monika zawadzki’s “monument for a new human” creates this kind of allegory. Consisting of three sculpture: one centrally located “Shopping Bag”, and two other flanking it – “Blood” and “Potatoes” – it is a condensed, extremely elliptical image of

Monika Zawadzki. “Potatoes” (from the series “monument for a new human”), 2015. Sculpture, 134 x 198 x 68 cm, epoxy resin, acrylic paint. Exhibition view "Der Keller", Künstlerhaus, Graz, 2017. Courtesy Künstlerhaus Graz

the social world. “Blood” and “Potatoes” form an allegory of human misery. They in no way relate to the diagnoses of this state proposed by scholars under such keywords as anthropocene hypothesis, criticism of capitalism, globalization theory etc. More likely, according to the rules of allegory, they relate to abstract notions, such as: misery of our world (understood as a deeply upset relations of all type – from interpersonal to the relations between humans and environment), and the fall of man or the whole life (which becomes a material exploited by industrialized modes of breeding and production). The source of these allegories is the way the artist experiences reality and the imagination which allows her to design a solution for this situation. It allows her to create a design of new humanity, which in fact would be a self-abolishment of humanity by equalling it with other species and forms of existence.

 

b. New Human

 

In one of his latest publications, Frederic Jameson (An American Utopia: Dual Power and the Universal Army, ed. S. Žižek, Verso, New York – London 2016) contemplates the possibilities of changing the current state of the world, advocating for the need of utopian fantasising (without imagining a new world it is impossible to change the existing one). Jameson notices the exhaustion of the traditional paradigm, which ordered the discourse on reality and its change based on the opposition between the universal and the particular. In the course of socio-cultural processes the particular has been replaced with individual, but we have trouble with determining what should replace universality. With a certain degree of doubt, as a temporary solution Jameson proposes standardization.

 

However in Monika Zawadzki’s art we find a better solution – a suggestion to the universal with the generic. Generic humanity, where the most essential issue would be the total equality between various specimens of the same kind, as well as other kinds. However this means existential, and not functional equality. The main sculpture depicts a standing figure, which carries another specimen of itself in a shopping bag. This second specimen is a figure sitting on its heals with head held up high with pride – a figure ready to, at a moment’s notice, stand up and assume its place in the line.

 

c. Monument

 

The idea and form of the monument emerges from idea of the generic design, consistently developed by the artist in her work. One of the motifs present in the “Anyone” exhibition (Ujazdowski Castle Centre for Contemporary Art, 2010) was the concept of anonymity, abandoning one’s name (as a sign of the particular), equalling one’s position with other forms of existence (objects, animals, etc.) In the “Cattle” exhibition (Zachęta National Gallery of Art, 2014) monika zawadzki forms the concept of three states of existence: meat (formed flesh, constituting a closed, particular system), mass (decomposed flesh, where the de-individualisation process starts), pulp (state of undifferentiated, fluid transformation between organic and inorganic state, a forced communion of matter). Pulp is the matter, which the artists wants to use – by utilizing procedures of genetic design – to create specimens of a new man. Its main feature would be an undisputed ‘belonging’ to its own kind, a perfect “example” of this kind and the equality to other forms of existence (organization of matter).

 

monument for a new human” is not a typical monument, as its protagonists are two anonymous specimens of mankind, depicted in the “Shopping Bag” sculpture. Monumental, over-scale figures launch the allegorization process, suggesting and endless reproduction of further specimens of the same kind. De-individualized, anonymous, generic human, proud of his status as a ‘sample’, is an answer to the human misery, allegories of which are the “Blood” and “Potatoes” sculptures. One of the features of allegory, emphasised by Jameson, is self-referentiality – in the “monument” we find a full circle of self-reference: monika zawadzki abandons the status of being described by her own name (she approaches anonymity, hence the universal suffix of her last name and lower case letters of a common noun), develops both conceptual and graphical techniques of generic design (example in place of particularity and individuality), and by utilizing this techniques she creates a design for a generic humanity, of which she could be a heralding example. monika zawadzki’s “monument of a new man” is an allegory of a necessary change.

 

Jarosław Lubiak (1), 2016

 

1.

 

a. Alegoria i zmiana

 

Dla Fredrica Jamesona alegoria jest enigmatycznym, ale jednocześnie efektywnym mechanizmem wykorzystywanym przez współczesnych artystów, pisarzy czy architektów (teoretyk śledzi jej wykorzystywanie we wszystkich rodzajach twórczości). Alegoria w jego rozumieniu jest dziełem wyobraźni, w którym banalne elementy otaczającej nas codzienności są montowane w semantyczną i retoryczną figurę, która stanowi nie tylko skupiony, skondensowany, ukazany w radykalnym skrócie znaku czy symptomu obraz rzeczywistości (całości świata społecznego), ale również wprowadza zapowiedź czy projekt zmiany. Alegoria łączy się impulsem utopijnym, fantazjowaniem o odmiennym urządzeniu naszego świata, wynikającym z niezgody na ten, co istnieje wokół nas.

 

„pomnik nowego człowieka” moniki zawadzki stwarza tego rodzaju alegorię. Złożony z trzech rzeźb: centralnie ulokowanej „Reklamówki” oraz flankujących ją „Krwi” i „Ziemniaków” – stanowi skondensowany, radykalnie eliptyczny obraz świata społecznego. „Krew” i „Ziemniaki” tworzą alegorię nędzy człowieczej. Nie odnoszą się one w żaden sposób do diagnoz tego stanu formułowanych przez badaczy pod hasłami takimi jak hipoteza antropocenu, krytyka kapitalizmu, teoria globalizacji itd. Raczej zgodnie z zasadą alegorii odnoszą się do abstrakcyjnych pojęć jak: nędza naszego świata (rozumiana jako głębokie zaburzenie relacji poczynając od tych międzyludzkich, a kończąc na relacjach ludzi ze środowiskiem) oraz upadek człowieka czy szerzej całego życia (które staje się materiałem eksploatowanym przez zindustrializowane tryby hodowli i produkcji). Źródłem dla tych alegorii jest przeżywanie rzeczywistości przez artystkę i wyobraźnia, która pozwala jej zaprojektować rozwiązanie dla tego stanu. Pozwala jej to stworzyć projekt nowego człowieczeństwa, które w istocie miałoby być samozniesieniem człowieka przez zrównanie z innym gatunkami i rodzajami istnienia.

 

b. Nowy człowiek

 

W jednej z najnowszych swoich publikacji Fredric Jameson (An American Utopia: Dual Power and the Universal Army, red. S. Žižek, Verso, New York – London 2016) zastanawia się nad możliwościami zmiany aktualnej kondycji świata, propagując konieczność utopijnego fantazjowania (bez wyobrażenia sobie innego świata niemożliwa jest zmiana obecnego). Jameson zauważa wyczerpanie się tradycyjnego paradygmatu, który porządkował dyskurs o rzeczywistości i jej zmianie w oparciu opozycję tego, co uniwersalne i tego, co szczególne. W toku procesów społeczno-kulturowych to, co szczególne zostało zastąpione przez to, co pojedyncze, mamy natomiast trudność ze wskazaniem tego, co powinno zastąpić teraz uniwersalność. Jameson z pewnym wahaniem i jako tymczasowe rozwiązanie proponuje standaryzację.

 

U moniki zawadzki znajdziemy jednak rozwiązanie lepsze – propozycję, żeby uniwersalność została zastąpiona przez to, co generyczne. Generyczne człowieczeństwo, w którym istotna byłaby całkowita równość między egzemplarzami tego samego rodzaju, jak i różnych rodzajów. Chodzi jednak o równość egzystencjalną, a nie funkcjonalną. Główna rzeźba ukazuje stojącą postać, która niesie w reklamówce swój kolejny egzemplarz. Ten drugi egzemplarz to postać siedząca na piętach z dumnie uniesioną głową – postać gotowa w każdej chwili do tego, żeby wstać i zająć miejsce w szeregu.

 

c. Pomnik

 

Koncepcja i forma pomnika wyłania się z idei generycznego projektowania konsekwentnie rozwijanej przez artystkę w jej twórczości. Jednym z wątków wystawy „Anyone” (Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, 2010) była idea anonimowości, rezygnacji z imienia własnego (jako znaku tego, co szczególne), zrównania swojej pozycji z innymi istnieniami (rzeczami, zwierzętami itp.). Na wystawie „Bydło” (Zechęta Narodowa Galeria Sztuki, 2014) monika zawadzki formułuje koncepcje trzech stanów istnienia: mięso (uformowane ciało, stanowiące zamknięty szczególny układ), masa (zdekomponowane ciało, w którym rozpoczyna się praca deindywidualizacji), miazga (stan niezróżnicowana płynnego przechodzenia między stanem organicznym i nieorganicznym, wymuszona wspólnota materii). Miazga jest materią, z której, stosując procedury generycznego projektowania, artystka stworzyć chce egzemplarze nowego człowieka. Jego cechą główną ma być niezakłócona przynależność do swojego rodzaju, pełna „egzemplaryczność” wobec tegoż rodzaju oraz równość z innym rodzajami istnienia (organizacji materii).

 

„pomnik nowego człowieka” o tyle nie jest typowym pomnikiem, o ile jego bohaterami są dwa anonimowe egzemplarze nowego rodzaju ludzkiego, ukazane w rzeźbie „Reklamówka”. Monumentalizujące przeskalowanie postaci uruchamia mechanizm alegoryzacji, sugerując nieskończoną reprodukcję egzemplarzy tego samego rodzaju. Zdezindywidualizowany, anonimowy, generyczny człowiek, dumny ze swojej egzemplaryczności stanowi odpowiedź na nędzę ludzką, której alegoriami są rzeźby „Krew” i „Ziemniaki”. Jedną z cech alegorii, podkreślaną przez Jamesona, jest autoreferencyjność – w „pomniku” znajdujemy pełne koło zwrotnego odniesienia: monika zawadzki rezygnuje ze statusu opisanego imieniem własnym (zbliża się do anonimowości stąd rodzajowa końcówka nazwiska i małe litery rzeczownika pospolitego), opracowuje techniki koncepcyjne jak i graficzne generycznego projektowania (egzemplaryczność w miejsce szczególności i jednostkowości), dzięki wykorzystaniu tych technik tworzy projekt generycznego człowieczeństwa, którego mogłaby być zwiastującym egzemplarzem. „pomnik nowego człowieka” autorstwa moniki zawadzki jest alegorią zmiany, która jest konieczna.

 

Jarosław Lubiak (1), 2016

 

1.