Two Common Rooms



Curated by Piotr Pękala
April 12 – May 17, 2013
In a frame of ende neu project
Biala Gallery, Lublin


Elements of the Installation


1. “Towel, sheet. No 1”, 2013. Mural, 240 x 360 cm, acrylic paint, black.
2. “Green Island” (1), 2011. Mural, 165 x 1400 cm, acrylic paint, black.
3. “I Killed This Hen Especially For You” (2,3), 2012. Mural, 240 x 1070 cm, acrylic paint, black.
4. “Skipping-Rope” (5), 2009. Video, loop, 8”.


1. Part of the installation “Untitled, three sculptures, one mural”. Originally presented at the group exhibition “POSTDOCUMENT. Missing Documents. Photographs of the Polish Transformation After 1989”, curated by Adam Mazur, Centre for Contemporary Art – Ujazdowski Castle, Warsaw, 2012.
2. Sentence from the movie “One Room Tennants”, directed by Wojciech Has, 1960.
3. Realised in a frame of “Polish Artists Residency In Auroville” project. Originally presented at the group exhibition “Auropol”, curated by Janek Simon and Joanna Sokołowska/Jarosław Lubiak (Museum of Art in Lodz), Kala Kendra Gallery, Auroville, India, 2012.
4. Part of the installation “Anyone”. Originally presented at the solo exhibition “Anyone”, curated by Adam Mazur, Centre for Contemporary Art – Ujazdowski Castle, Warsaw, 2010.


Elementy instalacji

1. „Ręcznik, prześcieradło. Nr 1”, 2013. Mural, 240 x 360 cm, akryl, czarny.
2. „Zielona wyspa” (1), 2011. Mural, 165 x 1400 cm, akryl, czarny.
3. „Specjalnie dla Ciebie zabiłam kurę” (2,3), 2012. Mural, 240 x 1070 cm, akryl, czarny.
4. „Skakanka” (4), 2009. Wideo, pętla, 8”.


1. Element instalacji „Bez tytułu, trzy rzeźby, jeden mural”. Pierwotnie prezentowany podczas wystawy grupowej „POSTDOKUMENT. Świat nie przedstawiony. Dokumenty polskiej transformacji po 1989 roku”, kurator Adam Mazur, Centrum Sztuki Współczesnej – Zamek Ujazdowski, Warszawa, 2012.
2. Sentencja z filmu „Wspólny pokój” w reżyserii Wojciecha Hasa, 1960.
3. Zrealizowano w ramach projektu „Rezydencja polskich artystów w Auroville”. Pierwotnie prezentowany podczas wystawy grupowej „Auropol”, kurator Janek Simon i Joanna Sokołowska/Jarosław Lubiak (Muzeum Sztuki w Łodzi), Kala Kendra Gallery, Auroville, Indie, 2012.
4. Element instalacji „Anyone”. Pierwotnie prezentowany podczas wystawy indywidualnej „Anyone”, kurator Adam Mazur, Centrum Sztuki Współczesnej – Zamek Ujazdowski, Warszawa, 2010.


The title is a direct reference to the architecture of the exhibition space which has been divided into two neighbouring rooms. For the purpose of the exposition, the rooms have been “appropriated” and redefined. The gallery space, although considerably large, is transformed into a “cramped” two-bedroom flat.


In Zawadzki’s works, a place to live is not people-friendly. The effect of closure is a synonym of the dehumanizing “tightness” typical of contemporary urban agglomeration. In such oppressive architecture, not only a human image gets deformed. “Deformation” illustrated at the exhibition is a symbolic representation of a wider problem related with a social tendency to “format” a human being. This concerns all levels of the human existence. In such environment atavistic interpersonal relations are developed. In order to more explicitly show the nature of extreme social attitudes stemming from the need of domination or exclusion, Zawadzki created an archetypal, iconic language. Murals (in situ) depicting oppressive relations within communities take us back to the common cave.


- Czy mogę coś dla ciebie zrobić – spytała życzliwym tonem.
- Nie – odparł. Wypowiedział to słowo z ogromnym wysiłkiem. Zdawało się ono uwięzione wewnątrz znajdującej się w jego sercu jaskini – pustki, która powiększała się z każdą sekundą.


Philip K. Dick “Ubik”




The title of the exhibition refers to the film by Wojciech Jerzy Has entitled “The Common Room”.The artist borrowed from the movie the following sentence: “I Killed This Hen Especially For You” which also became a title/motto of one of the exposed paintings. This sentence, transferred from the black-and-white film to the black-and-white world constructed by Zawadzki, concentrates – as if under a magnifying glass – on major problems the artist confronts with in her works. A woman’s confession reveals her devotion to a beloved person. In Andriei Tarkovsky’s film “The Mirror” such execution requires enormous strength from the main character, similarly to the world presented by Has where it is also connected with self-sacrifice to another person. In my view, in this everyday ritual Zawadzki rightly noticed a primary magical function. The artist often explores the area of human-animal contact. Up to now, this issue has never been dealt with by means of simple narration which would speak about the animal problem resulting from cultural domination of one species over the other. Zawadzki looks for a different key to define this interdependence. In the human-animal relation she seeks to find a phenomenon of affinity, a “spiritual” union between mammals. This metaphysical parity is materialized in heavy corporality of artefacts where a human body clashes with an animal body and everything is closed in a geometrical shape. I refer here to the sculpture entitled “Monica” (2009). All this, however, began in the 2002 piece entitled “The Biggest Delight is To Avoid Contact with Society”. The idyllic scene showing the man laying on his back while the dog is looking at him with a characteristic loving gaze, suspends the state of domination. The artist graphically suggests that those two figures are complementary. For the first time they become united. This is why, from the perspective of such union, sacrificing an animal on the altar of the relationship of two people must be interpreted as an attack on this harmony. The presented mural shows a black reverse of this declaration. The artist reduces the scene to people only. Depriving them of characteristic features, she peels them of civilization. This way, a procession of humanoid sacrifiers is formed. Homo erectus, even deprived of the head, still keeps his straight posture.


As we already noticed, the gallery becomes a geometrical, too cramped territory. Two rooms are not enough to govern at least one of them. A heavy wall dividing two spaces suddenly ends, which makes it impossible to obtain intimacy in the small, dark room. This situation causes inevitable conflicts. A man starts to be ruled by the most basic instincts. The chthonic world revives within the late modernity. On one of the walls of this “underworld” we come across the above mentioned line of human figures. There two uneven groups which are strangely interdependent. Schematic human contours visible in profile are black: the colour of the soil. The ancient convention of placing figures’ heads on one level is resolved with a bit of irony. Indeed, the heads are on the same level but they are resting in the hands of their owners in a begging gesture. The neck stumps are also in a straight line. The figures standing at the front of the two groups are presented in a different manner than the rest of their companions. They are leaning towards each other so that the lips of the cut off heads in their stretched hands touch. Paradoxically, it is the kiss that crowns the sacrifiers’ parade. The love act takes place directly over the heads (sic!) of viewers entering the gallery. The statement that love demands sacrifices is deprived of its romantic hue. Zawadzki interprets the sentence from the film as primary readiness to sacrifice oneself to another person. This gloomy vision of love focuses on the “id” sphere, somewhere in the lower regions where lack of balancing “superego” is painfully experienced.




In Zawadzki’s world, a human figure is depicted in an immensely schematic manner. It is “Anyone” (the title of the exhibition organized by Centre for Contemporary Art Ujazdowski Castle in 2002). People here are reduced to the utmost limits. Beyond those limits, there is only a simple division into back and white, being and not-being, emptiness in random anyone. What is interesting, observation of these figures evokes an impression that they emerged from deep disagreement to schematically organized reality. Looking at the few-screen installation “Girls” (2010), where the naked female body is somehow over-exposed, deprived of facial features, we feel that it radiates universal strength. On the other hand, it silently insists that the viewer opts for something opposite to the universal, something that is characteristic, individual. This also concerns the work entitled “Skipping-Rope” presenting a perfectly “sculptured” body of a black man. His musculature raises admiration. At the same time, we are under the impression that his muscles are exceedingly tense. The title exercise device seems to fetter the athlete. It makes him a slave of the self-imposed discipline. His rhythmical movement is also “looped”. Performed to achieve a better physical condition, now it is left in neutral gear. By looping his moves, the artist condemned him to make an extreme effort – she locked him in a cage he had built for himself.


The same cage whose functionalities were taken over by the gallery is most vividly presented in “Green Island”. It is the first “image” presented to viewers’ eyes. It depicts the fate of a man thrown into the rigid horizontal frames. The ceiling is symbolically lowered so that it rests on the head of the standing human figure. This way, the height of the room levels with the height of the man. Referring to the Darwin’s theory, the work shows subsequent stages of the Homo sapiens evolution. A symbolic – growing upwards – object encounters an immovable obstacle. The ceiling does not go up together with the man’s development but it consistently hampers his emancipation. The upgrowth in the direction of the “superego” gets disabled. The restrained individual is forced to ineffective gymnastics, similar to the one performed by his looped friend. His gigantic figure dives into the dark depth of the chthonic “id”. Consequently, the enormous but diminished person joins the characters populating the neighbouring walls, while his fate illustrates the genesis of the species deprived of any “super” attributes.


Piotr Pękala (1), 2013


1. Student III roku studiów doktoranckich w Zakładzie Porównawczym Historii Sztuki. Instytut Kulturoznawstwa UMCS w Lublinie.


Tytuł wystawy odnosi się bezpośrednio do architektury sali wystawowej, która podzielona jest na dwa sąsiadujące pomieszczenia. Na potrzeby wystawy zostały one niejako „zawłaszczone” i zredefiniowane. Przestrzeń galerii, mimo iż pokaźnych rozmiarów, przeobraża się w „przeludnione” dwupokojowe mieszkanie.


Miejsce do życia, w twórczości Zawadzki, nie jest miejscem przyjaznym człowiekowi. Efekt zamknięcia, jest synonimem dehumanizacyjnej „ciasnoty” charakterystycznej dla współczesnej aglomeracji miejskiej. W tak opresyjnej architekturze deformacji ulega nie tylko wizerunek człowieka. Zilustrowana na wystawie „deformacja” jest symbolicznym ujęciem szerszego problemu jakiem jest społeczna tendencja do „formatowania” ludzkiego podmiotu. Dotyczy to wszystkich poziomów ludzkiej egzystencji. W takim otoczeniu dochodzi do atawistycznych relacji międzyludzkich. Żeby lepiej oddać nastrój krańcowych postaw społecznych wynikających z potrzeby dominacji czy wykluczenia Zawadzki powołała archetypiczny język ikoniczny. Naścienne malarstwo (in situ) przedstawiające opresyjne relacje wspólnotowości przenosi nas z powrotem do wspólnej jaskini.


- Czy mogę coś dla ciebie zrobić – spytała życzliwym tonem.
- Nie – odparł. Wypowiedział to słowo z ogromnym wysiłkiem. Zdawało się ono uwięzione wewnątrz znajdującej się w jego sercu jaskini – pustki, która powiększała się z każdą sekundą.


Philip K. Dick “Ubik”




Tytuł wystawy nawiązuje do filmu Wojciecha Jerzego Hasa pod tytułem „Wspólny pokój”. Z tego dzieła artystka zaczerpnęła zdanie: „Specjalnie dla Ciebie zabiłam kurę”, które posłużyło jej za tytuł/motto do jednej z umieszczonej na wystawie realizacji malarskiej. To zdanie, przeniesione z czarno-białego filmu w kontekst czarno-białego świata Zawadzki, jak w soczewce skupia główne problemy z jakimi artystka konfrontuje się w swojej twórczości. Wyznanie kobiety zdradza jej poświecenie dla ukochanej osoby. W filmie Andrieja Tarkowskiego pt.: „Zwierciadło” (1975), taka egzekucja wymaga od bohaterki ponad-ludzkiej siły i podobnie jak to ma miejsce u Hasa, tutaj również ma to związek z samo-ofiarowaniem się dla drugiego człowieka. Zawadzki, nie bez racji jak sądzę̨, w tym codziennym rytuale dopatrzyła się̨ również pierwotnej funkcji magicznej. Artystka często eksploruje pole kontaktu człowieka ze zwierzęciem. To zagadnienie nie przybrało dotychczas ani razu formy prostej narracji na temat problemu zwierząt, wynikającego z kulturowego panowania jednego gatunku nad drugim. Artystka szuka innego klucza do zdefiniowania tej współzależności. W relacji człowiek – zwierzę doszukuje się ona raczej fenomenu pokrewieństwa, jakiejś „duchowej” wspólnoty panującej w obrębie gromady ssaków. Ta metafizyczna współrzędnoścí materializuje się̨ w ciężkiej fizyczności artefaktów, gdzie ludzkie ciało zderza z ciałem zwierzęcia i wszystko zamyka w geometrycznym kształcie. Myślę tutaj na przykład o rzeźbie „Monica” (2009). Wszystko to jednak bierze swój początek już w 2002 roku w pracy zatytułowanej „Największa rozkosz to unikanie kontaktów ze społeczeństwem”. Ta idylliczna scena, gdzie człowiek jak zwierzę wyciąga się na plecach, a pies z charakterystycznym mu miłosnym zapatrzeniem zerka na człowieka, zawiesza stan dominacji. Artystka graficznie sugeruje dopełnianie się tych dwóch figur. Po raz pierwszy czyni z nich jedność. Dlatego z perspektywy tak rozumianej wspólnoty składanie ofiary ze zwierzęcia na ołtarzu utworzonym ze związku dwojga ludzi musi zostać odczytane jako zamach na tę harmonię. A więc, przedstawiony na wystawie mural ukazuje czarny rewers tej deklaracji. Artystka redukuje tę scenę do samych ludzi. Pozbawiając ich znaków szczególnych odziera ich z cywilizacyjnej skóry. W ten sposób powstaje procesja złożona z homoidalnych ofiarników. Homo erectus nawet pozbawiony głowy zachowuje swoją wyprostowaną postawę.


Jak zauważyliśmy galeria staje się̨ geometrycznym zbyt ciasnym terytorium. Dwa pokoje nie wystarczą, żeby w którymś z nich pozostać suwerenem. Ciężka ściana, która rozdziela dwie przestrzenie w pewnym momencie urywa się na całej swojej wysokości co uniemożliwia osiągniecie intymności w tym małym, ciemnym pomieszczeniu. Taka sytuacja powoduje nieuchronnie konflikty. W człowieku zaczynają brać górę najniższe instynkty. Chtoniczny świat ożywa wewnątrz późnej nowoczesności. Na jednej ze ścian tego „podziemia” natrafiamy na wspomniane przedstawienie ukazujące izokefalicznie przedstawiony rząd postaci. Są to dwie, nierówne liczebnie grupy pozostające w dziwnej w stosunku do siebie zależności. Schematyczne przedstawione ludzkie kontury widziane z profilu, wypełnione są̨ czarną barwą, będącą̨ kolorem ziemi. Starożytna konwencja ukazywania na jednym poziomie głów jest tutaj nieco ironicznie rozwiązana. Głowy co prawda są̨ na jednym poziomie, jednakże spoczywają̨ one w ofiarnie wyciągniętej dłoni ich właścicieli. Ucięte szyje również tworzą jedną linię. Postacie stojące na czele dwóch obozów zostały przedstawione w inny, niż towarzysze sposób. Pochyleni ku sobie wyciągniętą przed siebie swoje odcięte głowy tak, że stykają się one ustami. Gest pocałunku jest paradoksalnym zwieńczeniem tego pochodu ofiarników. Miłosny akt odbywa się bezpośrednio ponad głowami (sic!) wchodzących do galerii widzów. Hasło miłość wymaga poświeceń, zostaje tutaj odarte ze swojego rzekłbym romantycznego zafarbu. Zawadzki zdanie z filmu interpretuje raczej jako pierwotną gotowość na złożenie z siebie ofiary na ręce drugiego człowieka. Ta mroczna wizja miłości koncentruje się na jakiejś sferze „id”, gdzieś w dolnych rejonach, gdzie brak równoważącego „superego” jest wręcz boleśnie odczuwalny.




Figura ludzka w świecie Zawadzki jest figurą ukazaną wręcz do bólu schematycznie. Jest takim „Anyone” (w 2010 roku taki tytuł nosiła wystawa w zorganizowana w CSW Zamek Ujazdowski). Są to osoby zredukowane do granic możliwości. Poza tymi granicami jest już tylko prosty podział na czerń i na biel, czyli na byt i na nie-byt, pustkę czyli na jakiejś anyone. Co ciekawe obserwując te postaci ma się wrażenie, że powstały właśnie z głębokiej niezgody na schematycznie zorganizowaną współczesną rzeczywistość. Widząc kilkuekranową instalację „Girls” (2010), gdzie zostało niejako prze-eksponowane, pozbawione rysów twarzy nagie, kobiece ciało, odnosimy wrażenie że promieniuje ono jakąś uniwersalną mocą. Jednak z drugiej strony, bezgłośnie domaga się od widza, żeby opowiedział się po stronie przeciwnej do tego co uniwersalne czyli za tym co charakterystyczne, jednostkowe. Podobnie rzecz się ma z ukazaną na wystawie pracą pt. „Skakanka” gdzie przedstawione zostało perfekcyjnie „wyrzeźbione” ciało czarno-skórego mężczyzny. Muskulatura wywołuje podziw. Jednocześnie odnosimy wrażenie, że napięcie mięśni osiągnęło już swój kres. Tytułowy przyrząd służący do ćwiczeń teraz wydaje się pętać sportowca. Czyni go niewolnikiem narzuconej sobie dyscypliny. „Zapętlony” zostaje również jego rytmiczny ruch. Wykonywany w celu osiągniecia coraz lepszej formy teraz został wrzucony na jałowy bieg. Zapętlając jego ruchy, artystka skazała go na ponad-ludzki wysiłek – zamknęła go, w zbudowanej przez niego samego, klatce.


Klatka, której właściwości przejęła galeria, najdokładniej została zobrazowana w pracy „Zielona wyspa”. Oczom widza ten „obraz” prezentowany jest jako pierwszy. Ukazuje on los człowieka wrzuconego w sztywne poziome ramy. Sufit pomieszczenia zostaje symbolicznie obniżony do tego stopnia, że spoczął na głowie stojącej figury ludzkiej. W ten sposób wysokość pokoju zrównała się ze wzrostem człowieka. Praca odnosząca się do darwinowskiego schematu ewolucji ukazuje następujące po sobie stadia rozwoju Homo sapiens. Rosnący ku górze symboliczny podmiot napotyka na niewzruszoną przeszkodę̨. Strop nie podnosi się wraz z rozwojem człowieka, lecz konsekwentnie krępuje jego emancypację. Wzrost w kierunku „superego” zostaje tutaj uniemożliwiony. W ten sposób ograniczony podmiot zmuszony jest do równie jałowej w skutkach gimnastyki co jego zapętlony kolega. Jego gigantyczna postać daje nura w mroczną toń chtonicznego „id”. Wielka, lecz skarlała osoba dołącza w ten sposób bo bohaterów zaludniających sąsiadujące ściany. Jednocześnie jego los ilustruje genezę tego pozbawionego „super” właściwości gatunku.


Piotr Pękala (1), 2013


1. Student III roku studiów doktoranckich w Zakładzie Porównawczym Historii Sztuki. Instytut Kulturoznawstwa UMCS w Lublinie.