Bucket / Vědro / Wiadro

 

 

Curated by Zuzana Blochová and Michal Mánek
May 29 – July 13, 2013
SVIT, Praha, Czech Republic
www.svitpraha.org

Monika Zawadzki. “Towel, sheet. No 2”, 2013. Sculpture, 300 x 68 x 7 cm, wood, acrylic paint, fabric. Exhibition view "Bucket", SVIT, Praha, Czech Republic, 2013. Courtesy of SVIT

Elements of the installation

 

1. “Black Bread”, 2013. Sculpture, 50 x 35 x 15 cm, epoxy, acrylic paint; t-shirt, cotton, black.
2. “Crashed Nail”, 2013. Sculpture, 50 x 26 x 18 cm, epoxy, acrylic paint.
3. “Minuet with Cows” (1), 2006. Mural, 580 x 310 cm, acrylic paint, black.
4. “Towel, sheet. No 2”, 2013. Sculpture, 300 x 68 x 7 cm, wood, acrylic paint, fabric.
5. “Bucket”, 2013. Postcard 10,5 x 14,8 cm.

 

1. Orginally presented at the solo exhibition “Minuet with Cows”, mural on the ceiling, idea of the project and managing by Marcin Różyc, boutique “FASHION BY”, Bracka 20 Str., January 2007. In 2008 it was presented at the solo exhibition “Who Sleeps with the Dogs Wakes up with Fleas” (From the series “Human and Animal Rights”), series of graphics – projection, curated by Marcin Krasny, Centre for Contemporary Art – Ujazdowski Castle, Warsaw.

 

Elementy instalacji

 

1. „Czarny chleb”, 2013. Rzeźba, 50 x 35 x 15 cm, żywica epoksydowa, akryl, podkoszulek, bawełna, czarny.
2. „Zadarty paznokieć”, 2013. Rzeźba, 50 x 26 x 18 cm, żywica epoksydowa, akryl.
3. „Menuet z krowami” (1), 2006. Mural, 580 x 310 cm, akryl, czarny.
4. „Ręcznik, prześcieradło. Nr 2”, 2013. Rzeźba, 300 x 68 x 7 cm, drewno, akryl, tkanina.
5. „Wiadro”, 2013. Pocztówka, 10,5 x 14,8 cm.

 

1. Pierwotnie prezentowany podczas wystawy indywidualnej „Menuet z krowami”, mural na suficie, pomysł projektu i koordynacja Marcin Różyc, butik „FASHION BY”, ul. Bracka 20, styczeń 2007. Ponownie prezentowany w 2008 roku podczas wystawy indywidualnej “Kto kładzie się z psami, budzi się z pchłami” (Z serii „Prawa dla ludzi i zwierząt”), seria grafik – projekcja, kurator Marcin Krasny, Centrum Sztuki Współczesnej – Zamek Ujazdowski, Warszawa.

 

Wiadro

 

Część materii – tkanek, chleba – zostaje oddzielona od macierzy. Tożsamość odseparowanych fragmentów zostaje zachowana, podzielona, zawieszona (w stanie oczekiwania na włączenie w kolejną formę w momencie tworzenia nowej konstelacji) lub ulega zmianie. „Wiadro” jako zbiór elementów dotyczy kwestii transformacji tożsamości w odjętej części w wyniku zastosowania siły zewnętrznej oraz samej akcji dzielenia materii – cięcia, oderwania i naderwania. Zbiór materii składający się z komplementarnych elementów w stałym kształcie (np. ciało) ogranicza świadomość własną. Oddzielenie odblokowuje odjęty fragment materii w wyniku czego przyjmuje on tożsamość masy (np. mięsa). Wiadro ustanawia tymczasową istotę zbioru tego samego lub mieszaninie różnych rodzajów masy.

 

1. „Menuet z krowami”, mural. Taniec śmierci, rytmiczny układ podzielonych partii mięsa. Ruch harmonijny, symetryczny, obliczony.
2. „Zadarty paznokieć”, rzeźba. Odcięty równo fragment kciuka z zadartym sierpowato paznokciem.
3. „Czarny chleb”, rzeźba. Bochenek chleba wraz z odkrojoną kromką ułożony po przekątnej na złożonym w kształt prostokąta podkoszulku.
4. „Ręcznik, prześcieradło. Nr 2”, rzeźba. Obiekt powstały w wyniku dekonstrukcji. Figury krowy i podążającego za nią w procesji człowieka zostały pocięte horyzontalnie, bez uwzględnienia anatomii postaci, na trzy części. Elementy zostały przełożone tkaniną i złożone na sobie warstwowo w skondensowanym układzie.
5. „Wiadro”, grafika. Przedstawienie krowy i podążającego za nią w procesji człowieka. Postacie noszą maski w kształcie przerośniętych i zbyt ciężkich głów z odwzorowanymi własnymi profilami.

 

Człowiek łączy różne składniki tworząc chleb. Pożywienie przygotowuje i następnie spożywa tak, aby zachować harmonię z otoczeniem. W wielu kulturach praktykowany jest zwyczaj obrzędowego łamania chlebem. Zwyczaj łamania (podświadomie w relacji z chlebem, z uwzględnieniem jego wewnętrznych podziałów), a nie krojenia (bierny udział chleba jako ofiary).

 

Dzielenie krowy, zarówno łamanie jak i krojenie, nie wynika z podziałów istoty krowy, zwierzę jest wytworem innej energii. Płynów również nie przecinamy. Praktykowane są sytuacje gdzie rola płynu jest decydująca np. łączenie się płynów poprzez nacinanie i wymianę krwią lub gdzie płyny są wyłączone z wymiany np. ubój rytualny (1). Jego podstawowym założeniem jest szacunek do ofiary. Zwierzę spożywane jest bez krwi – płynu, który stanowi pierwiastek życia.

 

Uznanie przez człowieka wzajemnej równości ze zwierzęciem powoduje zmianę klasyfikacji czynności dojenia krowy z biernej na aktywną – na akcję realizowaną wspólnie z krową. Wymiana płynów odbywa się z użyciem wiadra, które staje się narzędziem obrzędowym. Wzajemność sytuacji zapewnia pojenie krowy wodą z wiadra. Mleko jest pozytywną stroną wody, jest „ciepłe” i empatyczne, wymieszane z krwią (dodatkowo dochodzi do wymieszania krwi krowy z krwią człowieka). Ideałem byłoby uzupełnienie wody dla krowy krwią ludzką. Najsilniejszy związek człowieka z otoczeniem zachodzi poprzez uczestnictwo w łańcuchu pokarmowym, w opisanej sytuacji ten fakt podbija siłę aktu dojenia. Tożsamość pozostaje bez zmian, energia uczestników jest identyczna, „cięcie”, a więc pobieranie i przyjmowanie w tym wypadku ma oddziaływanie na innych poziomach.

 

Istnieją teorie (2) uznające za główny (choć nieuświadomiony) cel składania ofiar wzmacnianie jedności grupy, a złączenie z bóstwem jedynie jako wtórny efekt. Akt jest przemocą wobec ofiary, dzięki czemu przemoc zakodowana wewnątrz wspólnoty znajduje ujście. Substytutem darów z ludzi zostały zwierzęta. „Wystarczy powiedzieć, że wszystkie ważne czynności (ceremonie dojrzewania, ludzkie i zwierzęce ofiary, kanibalizm, ceremonie pogrzebowe) stanowią w gruncie rzeczy przypomnienie pierwotnego zabójstwa” (3).

 

Rzeźba „Czarny chleb” nie jest apetyczna, jest martwa od zawsze, pozbawiona zapachu. Dla człowieka wyjątkowo atrakcyjna i smaczna jest ofiara, martwe tkanki, materia zdominowana. Sytuacja analogiczna, porównywalna do obgryzania paznokci. Ofiara jest formą zdominowaną lub poddającą się dominacji. Specyficzną odmianą jest samo-ofiarowanie – sytuacja, gdy ofiara i ofiarnik są jednym. Do aktu dochodzi za przyzwoleniem więc nabiera ono innych cech – cierpienie, które łączy się z pojęciem ofiary zyskuje wymiar transcendentalny (W filmie „Pieta” Kim Ki-duka (4) przyszłe ofiary poddają się bólowi w celu poświęcenia się dla swych rodzin, a matka przygotowuje syna do etycznego oczyszczenia. W „Przełamując fale” Larsa von Triera (5) Bess za namową sparaliżowanego męża współżyje z innymi mężczyznami, a poprawę stanu jego zdrowia odbiera jako przyjęcie przez Boga ofiary z niej samej).

 

Zadarty paznokieć jest w stanie częściowego oddzielenia. Całość pozostaje w łączności, jest zawieszona w akcji separowania. Paznokieć znajduje się w „śpiączce”, poprzez wzrost całego paznokcia zadarty fragment nie jest zablokowany, przesuwa się dzięki wzrostowi swojego trzonu. Odwrotną sytuacją jest obgryzanie paznokci. Paznokieć pełni funkcje ochronne i obronne – obgryzanie jest działaniem autodestrukcyjnym, sprzecznym z instynktem. Jest to specyficzny przykład dzielenia, sklasyfikowany jako „dobry”. Subtelnie różni się od obcinania, które ma na celu poprawę kondycji paznokci – wzmocnienie i zastosowanie optymalnej długości utrudnia uszkodzenia płytki. Odjęte od całości fragmenty mogą być ostre, tępe lub jak w przypadku zadarcia posiadać obie cechy.

 

Kciuk jest odcięty. Ciało nie dzieli się na zasadach masy, dopiero poprzez odseparowanie od organizmu fragmenty uzyskują status mięsa. Tożsamość mięsa jest charakterystyczna dla tożsamości masy, jest płynna, podatna, uniwersalna. Masy dzielimy bez utraty, ich istota jest niezależna od ilości. „Ręcznik, prześcieradło. Nr 2” powstaje w wyniku pocięcia postaci, a następnie zestawieniu ich w odmienny sposób i otoczeniu „błonami” dzięki czemu powracają do układu zamkniętego. Akt cięcia jest zdeterminowany kształtem, zwłaszcza form symetrycznych, gdzie pojawia się rytm. „Wszystko tnie się w kierunku od ciała z wyjątkiem chleba. Chleb tniemy w obu kierunkach – od i do ciała” (6). Podczas biologicznego podział jednej komórki w dwie identyczne – klonowania, prototyp jest aktywny, bierze udział w kopiowaniu samego siebie. Jest to twórczy, produktywny rodzaj dzielenia, bez utraty, wysoka forma rozmnażania. Cechą jest brak spontaniczności i zablokowanie na zmiany.

 

Masy mają różny status ze względu na swoje pochodzenie np. zmielone mięso – miazga – masa powstała nie z „całości” lecz z innej masy lub jej odwrotność np. chleb, „całość” powstała z masy. Nadrzędną funkcją wiadra – przedmiotu wykorzystywanego przez ludzi np. do czerpania wody, gromadzenia wydojonego mleka lub zbierania odpadów – jest tymczasowe modelowanie masy.

 

Monika Zawadzki, 2013

 

1. Na podstawie Biblii (Judaizm, Islam).
2. Na podstawie teorii Rene Girarda „Sacrum i przemoc” i „Kozioł ofiarny”.

3. Mircea Eliade.
4. “Breaking the Waves”, 1996, reżyseria Lars von Trier.
5. “Pi-e-ta”, 2012, reżyseria Kim Ki-duk.
6. Powiedzenie ludowe, komentarz artysty Pavla Stereca do rzeźby „Czarny chleb”.